Tegelijkertijd zien we dat veel discussies over AI blijven hangen op abstract niveau. Tools, beloftes, doemscenario’s. Terwijl de echte vragen juist gaan over de dagelijkse praktijk: waar wordt AI al gebruikt, waar juist niet, en hoe kijken accountants hier zelf tegenaan?

Om daar een beter beeld van te krijgen, hebben wij een onderzoek uitgevoerd in de accountantsmarkt.

Over het onderzoek

Het onderzoek is ingevuld door 127 professionals, werkzaam binnen onder andere audit, samenstel en fiscaal. De groep bestaat uit een mix van starters, medioren en ervaren professionals. Daarmee geeft het onderzoek een realistisch beeld van hoe de beroepsgroep op dit moment naar AI kijkt.

We stelden onder meer vragen over:

• de verwachte impact van AI,
• de huidige toepassing in het werk,
• de houding ten opzichte van AI,
• en welke competenties belangrijker worden.

Niet om richting te geven, maar om te begrijpen wat er leeft.

AI is geen verre toekomst meer

Op de vraag wanneer AI merkbaar invloed heeft op het werk van accountants, zijn de antwoorden opvallend eensgezind:

• 33% verwacht merkbare impact binnen 1 jaar
• 45% verwacht impact binnen 3 jaar
• 15% verwacht impact binnen 5 jaar
• Slechts 6% denkt dat dit pas op langere termijn gebeurt
• 2% verwacht nauwelijks invloed

In totaal verwacht 78% binnen drie jaar duidelijke impact. AI wordt dus niet gezien als iets voor “ooit”, maar als een ontwikkeling die zich nu al aandient.

Geen vervanging, maar een verschuiving

Opvallend is dat AI door de meeste respondenten niet wordt gezien als bedreiging voor het bestaan van de accountant. De associaties liggen veel vaker bij:

• tijdwinst,
• kwaliteitsverbetering,
• en meer ruimte voor inhoudelijk werk.

Met andere woorden: minder routinematige handelingen, meer focus op analyse, interpretatie en advies. AI als ondersteuning van het vak, niet als vervanger ervan.

De houding die hieruit spreekt is nuchter positief. Er is interesse en openheid, maar ook duidelijke aandacht voor risico’s, betrouwbaarheid en verantwoordelijkheid.

Waar AI nu wel en juist niet wordt gebruikt

Hoewel veel respondenten aangeven dat hun kennisniveau over AI ‘basis tot goed’ is en dat AI ook al af en toe tot regelmatig wordt gebruikt, zien we een duidelijk patroon in de toepassingen.

AI wordt momenteel vooral ingezet bij:

• het schrijven en verbeteren van teksten (zoals rapportages en toelichtingen),
• het ondersteunen en optimaliseren van werkprocessen.

Het gebruik van AI bij data-analyse en controlewerkzaamheden blijft vooralsnog beperkt.

Dat is interessant, juist in een data-gedreven vakgebied. Het suggereert geen gebrek aan interesse, maar een bewuste, voorzichtige benadering. Accountants lijken AI eerst toe te passen waar de risico’s beheersbaar zijn en waar het professioneel oordeel volledig bij de mens blijft.

“AI kan nu gezien worden als een zoekmachine met een slimme assistent. Echter, hoe slim AI ook is, wij blijven altijd zelf verantwoordelijk voor de uiteindelijke deskundige oordeelsvorming.”

Bart Gorter – Directeur Vallei Controle & Navigate

Hoe slimmer de technologie, hoe belangrijker het oordeel

Op de vraag welke competenties belangrijker worden door de opkomst van AI, werd één antwoord veruit het vaakst gekozen:

• Kritisch denken & professionele oordeelsvorming met 78,7%

Daarna volgen:

• Ethisch bewustzijn & compliance: 47,2%
• Technologisch begrip: 40,9%
• Data-analyse: 29,9%
• Adviesvaardigheden: 24,4%
• Communicatie over AI-gebruik: 23,6%

De boodschap is helder: hoe meer technologie kan, hoe belangrijker het wordt dat professionals uitkomsten kunnen beoordelen, duiden en verantwoorden.

Ontwikkeling gaat verder dan technologie

Wanneer we kijken naar waar accountants zichzelf in willen ontwikkelen, gaat het opvallend vaak niet primair over tools of programmeren. De grootste ontwikkelbehoefte zit volgens respondenten in:

• kritisch denken,
• begrijpen wat technologie doet (en wat niet),
• communicatie en adviesvaardigheden,
• samenwerken.

Soft skills worden daarmee steeds meer rand voorwaardelijk voor kwaliteit.

Tot slot

Dit onderzoek is geen voorspelling, maar een momentopname. En die momentopname laat een consistent beeld zien:

• 78% verwacht binnen drie jaar impact.
• 87% gebruikt AI al.
• 79% ziet professioneel oordeel als belangrijkste competentie.

AI verandert het vak maar vervangt de accountant niet. Het zwaartepunt wordt verlegd: weg van routine, richting analyse, interpretatie en verantwoordelijkheid.

Wij blijven dit onderwerp volgen en gaan hierover graag het gesprek aan met professionals en organisaties die met de toekomst van accountancy bezig zijn.

Voor vragen over dit onderwerp: neem contact op met Bart Gorter via 06- 2353 2448 of mail naar info@vallei-cn.nl